เกจวัดแรงดันคือ อุปกรณ์ที่ใช้วัดและควบคุมแรงดันของ ของเหลวหรือก๊าซ ในภาชนะหรือระบบท่อต่าง ๆ โดยจะแสดงค่าแรงดันออกมาในหน่วยต่าง ๆ เช่น psi, bar, kPa, MPa และหน่วยอื่นๆ มากมาย โดยเกจวัดแรงดันมี 2 ประเภท ได้แก่
ภาพที่ 1 : เกจวัดแรงดัน (Pressure gauge) 
ภาพที่ 2: ส่วนประกอบของเกจวัดแรงดัน ขอบพระคุณภาพจาก : misumitechnical.com
ภาพที่ 3 : บูร์ดอง (Bourdon tube)
- อนาล็อกเกจ หรือ เกจวัดแรงดันบูร์ดอง (Analog Pressure gauge)
- เกจวัดแรงดันดิจิตอล (Digital pressure gauge)
ส่วนประกอบของเกจวัดแรงดัน
ภาพที่ 2: ส่วนประกอบของเกจวัดแรงดัน ขอบพระคุณภาพจาก : misumitechnical.com- ตัวเรือน (Body) : ส่วนนอกของเกจวัดแรงดันทำหน้าที่เป็นโครงสร้างของ Pressure gauge และป้องกันองค์ประกอบภายใน
- หน้าปัด (Dial) : ส่วนที่แสดงค่าแรงดันที่วัดได้ โดยหน้าปัดของเกจวัดจะประกอบไปด้วย (1)เข็มชี้ (2)หน่วยแรงดัน (3)เข็มชี้ (4)ช่วงการวัด
- เข็มชี้ (Pointer) : ส่วนที่เชื่อมต่อกับบูร์ดองภายใน ทำหน้าที่ชี้แรงดัน ณ เวลาที่วัดแรงดัน
- หน่วยวัด (Pressure unit) : ระบุหน่วยวัดของเกจวัดแรงดันตัวดังกล่าว สัมพันธ์กับช่วงการวัดที่แสดง โดยส่วนใหญ่สีของหน่วยวัดและช่วงการวัดจะเป็นสีเดียวกัน
- ข้อต่อ (Connection) : ส่วนที่ใช้สำหรับติดตั้งเกจวัดแรงดันเข้ากับระบบท่อหรือภาชนะ
หลักการทำงานของ Pressure gauge
Pressure gauge ทำงานบนหลักการยืดและหดของท่อบูร์ดองภายในเกจวัดแรงดัน(ภาพที่ 3) มีลักษณะเป็นท่อโค้งที่ยืดตรงเมื่อมีแรงดันจะทำให้ท่อยืดตรงส่งผลให้กลไกจะขยับเข็มชี้ของมาตรวัดเพื่อระบุแรงดันปัจจุบันนอกจากนี้ยังมีเกจวัดแรงดันประเภทอื่นๆ เช่น ไดอะแฟรมเกจและเกจแคปซูลซึ่งทำงานบนหลักการที่แตกต่างกัน ไดอะแฟรมเกจใช้ไดอะแฟรมแบบยืดหยุ่นซึ่งจะเคลื่อนที่เมื่อมีแรงดัน ในขณะที่เกจแบบแคปซูลใช้แคปซูลโลหะแบบยืดหยุ่นซึ่งจะเคลื่อนที่เมื่อมีแรงดัน
ภาพที่ 4.1 : ประเภทเกจวัดแรงดันแบ่งตามช่วงแรงดัน
การแบ่งประเภทเกจวัดแรงดัน
ปัจจุบันมีการแบ่งประเภทของเกจวัดแรงดัน 2 รูปแบบ ได้แก่ แบ่งตามช่วงการวัดและแบ่งตามหลักการทำงานประเภทแบ่งตามช่วงการวัด
- แวคคั่มเกจ (Vacuum Gauge): มีช่วงแรงดันตั้งแต่ -1 bar ถึง 0 bar
- เกจวัดแรงดันทั่วไป (Normal Pressure Gauge): มีช่วงแรงดันตั้งแต่ 0 bar ขึ้นไป
- คอมปาวด์เกจ (Compound Gauge): มีช่วงแรงดันผสมระหว่าง "Vacuum gauge" กับ "Normal pressure gauge" โดยมีช่วงแรงดันตั้งแต่ -1 bar ถึง 1 bar ขึ้นไป
ประเภทแบ่งตามหลักการทำงาน
เป็นการแบ่งประเภทเกจวัดแรงดันตามหลักการทำงาน โดยมี 2 ประเภท ได้แก่- เกจวัดแรงดันอนาล็อก (Analog pressure gauge): อาศัยหลักการทำงานของบูร์ดอง เข็มชี้จะขยับตามแรงดันที่กระทำต่อท่อบูร์ดองภายใน
- เกจวัดแรงดันดิจิตอล (Digital pressure gauge): อาศัยหลักการทำงานโดยใช้หลักการตรวจจับแรงดันแบบ piezoresistive หรือ capacitive แสดงค่าแรงดันออกมาเป็นตัวเล็กดิจิทัล
ความสำคัญ
เกจวัดแรงดันมีความสำคัญในหลายอุตสาหกรรม เช่น การผลิต กระบวนการทางเคมี และ HVAC เพื่อให้แน่ใจว่าระบบทำงานภายในมีระดับแรงดันที่ปลอดภัย และเพื่อตรวจจับสิ่งผิดปกติหรือความผิดปกติอื่นๆ ตัวอย่างเช่น ในโรงงานแปรรูปสารเคมี เกจวัดแรงดันจะใช้ในการตรวจสอบระดับแรงดันของถัง ท่อ และภาชนะเพื่อป้องกันการรั่วไหลหรือการระเบิด ในระบบ HVAC เกจวัดแรงดันช่วยรักษาระดับแรงดันที่เหมาะสมเพื่อการทำงานที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัย